Inuit pisinnaatitaaffiinut FN-ip isumaqatigiissutai Kalaallit Nunaannut atuuttut

Savalimmiut aamma Kalaallit Nunaat kunngeqarfiup Danmarkip ilagai. Inatsit tunngaviusoq malillugu (§19) Naalakkersuisut oqartussaaffigaat inuit pisinnaatitaaffiinut pisussaaffiliisumik isumaqatigiissuteqarnissaq ( isumaqatigiissusiorsinnaanermut oqartussaaffik) aamma nunanut allannut tunngasunik politikkimik ingerlatsineq akisussaaffigalugu.Susassaqarfitsigut immikkut ersarissumik killilerneqarsimasutigut Kalaallit Nunaat aamma Savalimmiut pisinnaatsitsissummik inatsit aqqutigalugu inuttut pisinnaatitaaffitsigut isumaqatigiissuteqarsinnaapput. Aaqqissuussinermut tassunga ilaanngillat isumaqatigiissutit Danmarkimut atuuttussat, imaluunniit inuttaasut akornanni kattuffiit aqqutigalugit isumaqatigiinniutigineqartussat, taakkunani Danmark ilaasortaappat. Inunnut pisinnaatitaaffinnut tunngasut isumaqatigiissutini ersarissumik ilaatinneqanngillat [1]

FN’s konvention om borgerlige og politiske rettigheder med valgfri protokol / Inuutaasutut politikkikkullu pisinnaatitaaffiit pillugit FN-ip isumaqatigiissutaa, piumassuseq malillugu toqqarneqarsinnaasumik nalunaarutitalik.
Nalunaarutit 1996, Serie A, s. 1,

FN’s konvention om afskaffelse af alle former for racediskrimination / Ammip qalipaataa tunngavigalugu assigiinngisitsisarnerit tamarmik atorunnaarsinneqarnissaannut FN-ip isumaqatigiissutaa.
Nalunaarutit 2004, Serie A, s. 1.

FN’s konvention mod tortur og anden grusom umenneskelig eller nedværdigende behandling eller straf / Naalliutitsisarnerit akiorniarlugit allatullu inuppalaanngitsumik amiilaarnartumik nikanarsaasarneq imaluunniit pillaasarneq akiorniarlugit FN-ip isumaqatigiissutaa.
Nalunaarutit 2004, Serie A, s. 1.

FN’s konvention om afskaffelse af alle former for diskrimination mod kvinder / Arnanik assigiinngisitsisarnerit suulluunniit atorunnaarsinniarlugit FN-ip isumaqatigiissutaa.
Nalunaarutit 2002, Serie A, s. 24.

FN’s Konvention om økonomiske, sociale og kulturelle rettigheder/ Aningaasarsiornikkut, isumaginninnikkut kulturikkullu pisinnaatitaaffiit pillugit FN-ip isumaqatigiissutaa.
Nalunaarutit 1999, Serie A, s. 1.

FN’s konvention om Barnets Rettigheder / Meeqqap pisinnaatitaaffiinut FN-ip isumaqatigiissutaa.
Nalunaarutit 1993, Serie A, s. 309.

FN’s valgfri protokol om inddragelse af børn i væbnede konflikter / Sakkulersorluni sorsuffinni meeqqat akuliutsinneqartarneri pillugit FN-ip nalunaarusiaa, nammineq kajumissutsikkut atorneqarsinnaasoq.
Lovtidende C 2002, s. 345. Forbehold for Grønland ophævet, se Nalunaarutit 2004 p. 47.

FN’s konvention om rettigheder for personer med handicap / Inuit innarluutillit pisinnaatitaaffiinut FN-ip isumaqatigiissutaa.
Blev sat i kraft for Grønland samtidig med ikrafttrædelsen for Danmark. Fremgår ikke af Nalunaruutit/ Kalaallit Nunaannut atuuttussanngortinneqarpoq Danmarkimi atuutilernera ilutigalugu. Nalunaarutinili allassimanngilaq.

FN’s konvention om gifte kvinders statsborgerret / Arnat katissimasut innuttaasuseqarsinnaatitaanerannut FN-ip isumaqatigiissutaa.
Lovtidende C 1965, s. 455.

Europarådip isumaqatigiissutai Kalaallit Nunaannut atuuttut

Inuit Pisinnaatitfaaffii pillugit Europamiut isumaqatigiissutaat

Kalaallit Nunaannut atortussaatinneqalerpoq peqqussutikkut nr.814, 18 september 2001-meersukkut, Inuit pisinnaatitaaffii pillugit Europamiut isumaqatigiissutaat, isumaqatigiissut. Takuuk Nalunaarutit 2001, Serie A, qup. 439.

Innuttaassuseqarsinnaatitaanermut Europamiut isumaqatigiissutaat.
Lovtidende C 2003, s. 251.

Nunat immikkoortuini oqaatsit imaluunniit ikinnerussuteqartut oqaasii pillugit Europamiut isumaqatigiissutaat.
Lovtidende C 2001, s. 267.

Naaliutsitsisarnerit pinaveersaartinniarlugit aamma inuppalaanngitsumik inuit pineqartarneri pinaveersimatsinniarlugit isumaqatigiissut.
Danmarkimi atuutsinneqalernera ilutigalugu Kalaallit Nunaanni atuutsinneqalerpoq.

Nunat Avannarliit isumaqatigiissutaat Kalaallit Nunaannut atuuttut

Isumaginninnikkut ikiorsiisarnermut aamma sullissisarnermut Nunat Avannarliit Isumaqatigiissutaat
Nalunaarutit, 1998, Serie A, s. 1.

Isumaginninnikkut qulakkeerinninnissamik Nunat Avannarliit Isumaqatigiissutaat
Nalunaarutit, 2005, Serie A, q. 367.

ILO-p isumaqatigiissutai Kalaallit Nunaannut atuuttut

Nunat inoqqaavi aamma naggueqatigiikkuutaat naalagaaffinni namminersortuniittut pillugit ILO-p isumaqatigiissutaa 169. (1989-mi akuerineqarpoq, 18.januar 1996-mi danskinit atuutsinneqalerpoq, Kalaallit Nunaannut tunngatillugu nalunaarsorneqarpoq 30. november 1999)
Nalunaarutit, 1997, s. 395.

Pinngitsaaliilluni sulisitsisarnerup atorunnaarsinneqarnissaanut ILO-p isumaqatigiissutaa 105
1957-mi akuerineqarpoq, danskit atuutsilerpaat 21. maj 1957, Kalaallit Nunaannut tunngatillugu nalunaarsorneqarpoq 17. januar 1958)

Kiffaanngissuseqartumik peqatigiiffiliorsinnaanermut kattuffisiliorsinnaanermullu pisinnaatitaaffimmut ILO-ip isumaqatigiissutaa 87

(1948-mi akuerineqarpoq, danskit atuutsilerpaat 25.maj 1951, Kalaallit Nunaannut tunngatillugu nalunaarsorneqarpoq 31. maj 1954)

ILO-ip isumaqatigiissutai allat:

Nr. 5 Meeqqat suliffissuarni sulisinneqartartut ukiuisa appasinnerpaaffissaat;

Nr. 6 Suliffissuarni inuusuttut unnukkut sulisorineqartarnerat;

Nr. 7 Meeqqat imaani (angallatini) sulisinneqartartut ukiuisa appasinnerpaaffissaat;

Nr. 11 Nunani naggorissakkani sulisartut peqatigiiffiinut kattuffiinullu pisinnaatitaaffiit;

Nr. 14 Suliffissuarni sulisartut sapaatip akunnerani ullut qasuersaartarfissaat;

Nr. 16 Meeqqat inuusuttullu umiarsuarni sulisinneqartut nakorsanit nakkutigineqarnissaat;

Nr. 19 Suliffimmi ajutoortoqartillugu taarsiisoqarnissaanut nunami imminermi sulisartut aamma sulisartut nunani allamiut naligiissumik pisinnaatitaaffeqarnerat;

Nr. 106 Niuerfinni aamma allaffeqarfinni sulisut sapaatip akunnikkaartumik qasuersertarfii;

Nr. 122 Suliffissaqartitsinissamut politikki;

Nr. 126 Angallatini aalisariutini initat isersimaartarfiit [2]

Retshjælpsloven

Inatsisilerituunik ikiorneqarsinnaatitaanermut inatsit nr. 940, 20 december 1999, inuttut pisinnaatitaaffiit pillugit isumaqatigiissutit naapertorlugit nunarsuarmioqatigiinnut naammangittaalliutinik tunniussillunilu ingerlatsisoqassatillugu, Kalaallit Nunaannut atuutsinneqalerpoq, inatsisilerituunik ikiorneqarsinnaatitaanermut inatsit  inuttut pisinnaatitaaffiit pillugit isumaqatigiissutit naapertorlugit nunarsuarmioqatigiinnut naammangittaalliummik tunniussillunilu ingerlatsisoqarsinnaatitaanermut  peqqussut nr. 947, 19 oktober 2000-meersoq atuutsinneqalermat. Takuuk Nalunaarutit 2000, Serie A, qup. 241.


[1] Jf. Menneskeret i Danmark, Status 2006, s. 15[2] Komplet liste over ILO-konventioner gældende for Grønland http://www.ft.dk/samling/20121/almdel/beu/spm/252/svar/1044520/1236430/index.htm (juli 2013)
SE VIDEO
Informationsvideo om handicapkonvention